COPD در سگ و گربه (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)

COPD یا بیماری مزمن انسدادی ریه اصطلاحی است برای گروهی از اختلالات مزمن راه‌های هوایی که باعث کاهش جریان هوا، التهاب پایدار، افزایش موکوس و تنگی نفس می‌شوند. در سگ‌ها این وضعیت اغلب همپوشانی زیادی با برونشیت مزمن دارد و در گربه‌ها باید از آسم گربه و بیماری‌های عفونی/انگلی افتراق داده شود.

علائم COPD در حیوانات خانگی

• سرفه مزمن (معمولاً بیش از ۲ ماه)
• خس‌خس سینه یا ویزینگ
• تنگی نفس (به‌خصوص با فعالیت)
• عدم تحمل ورزش
• در موارد پیشرفته: تنفس با شکم و خستگی زودرس

علل و عوامل تشدیدکننده

• قرارگیری مزمن در دود سیگار، قلیان یا آلودگی هوا
• گرد و غبار، اسپری‌ها و مواد معطر
• چاقی و کم‌تحرکی
• عفونت‌های تنفسی تکرارشونده

تشخیص COPD

1) شرح حال و معاینه

سرفه مزمن، ویزینگ، و در برخی موارد افزایش صدای تنفسی یا کراکل خفیف دیده می‌شود. هدف اصلی، رد علل مشابه مانند کرم ریوی، پنومونی مزمن یا بیماری قلبی است.

2) رادیوگرافی قفسه سینه

• الگوی برونشیال (Donut sign و Tram lines)
• گاهی تغییرات اینترستیشیال در موارد پیشرفته
• نشانه‌های هایپراینفلیشن (در برخی بیماران)

3) BAL (لاواژ برونکوآلوئولار)

در BAL ممکن است التهاب نوتروفیلیک/مخلوط دیده شود. همچنین برای رد عفونت باکتریایی و انتخاب درمان هدفمند مفید است.

4) آزمایش‌های تکمیلی

• CBC/بیوشیمی برای ارزیابی التهاب و بررسی همزمانی بیماری‌ها
• اکوکاردیوگرافی اگر علت قلبی مطرح باشد
• آزمایش مدفوع (Baermann) در مناطق با ریسک کرم ریوی

منابع علمی: MSD Veterinary Manual | AVMA

درمان COPD (مدیریت طولانی‌مدت)

1) کنترل محیط و سبک زندگی

• حذف دود و مواد محرک تنفسی
• کاهش گردوغبار (خاک بدون گردوغبار، تهویه مناسب)
• کنترل وزن و برنامه فعالیت ملایم

2) درمان دارویی

• کورتیکواستروئیدها (خوراکی یا استنشاقی) برای کنترل التهاب مزمن
• برونکودیلاتورها در صورت وجود برونکواسپاسم/ویزینگ
• آنتی‌بیوتیک هدفمند فقط در صورت شواهد عفونت (ترجیحاً بر اساس کشت/BAL)

3) درمان حمایتی در دوره‌های تشدید (Exacerbation)

• اکسیژن‌تراپی در هیپوکسمی
• نِبولایزیشن و کمک به تخلیه ترشحات
• کاهش استرس و محدود کردن فعالیت تا پایدار شدن

جدول افتراقی سریع

پیش‌آگهی

COPD معمولاً قابل کنترل است اما بیماری مزمن محسوب می‌شود و به پایش دوره‌ای نیاز دارد. کنترل عوامل محیطی و چاقی نقش کلیدی در کاهش تشدیدها دارد.

ویدئو آموزشی مدیریت بیماری مزمن تنفسی

این مقاله بخشی از خوشه تخصصی بیماری‌های تنفسی بوده و تمامی مقالات این خوشه توسط دکتر خشایار انصاریان در تیم تحقیق و توسعه بیمارستان دامپزشکی پرشین پت تهیه شده است.